Kom goed beslagen ten ijs — uw individuele energiediagnose vóórdat u met netburen in gesprek gaat
Gooi op Groen — Servicecentrum Coöperatieve Energietransitie
Waarom deze diagnose?
Vrijwel elk bedrijf denkt zijn energiepotentieel al te benutten. Maar als we specifiek doorvragen — dak volledig belegd? Fases gebalanceerd? GTV strategisch ingezet? Elektrificatieplannen meegenomen? — blijkt er bij de meeste bedrijven nog 20 tot 50% verborgen vermogen te halen vóórdat collectieve netoplossingen nodig zijn.
Deze scan duurt 12 minuten. U leert onderweg wat de begrippen betekenen. We beginnen met een check van de congestiesituatie op uw locatie — want die bepaalt de urgentie van alles wat daarna komt.
Vooraf — Congestiesituatie op uw locatie
Wat is de congestiesituatie op uw locatie?
Waarom dit als eerste?
De congestiesituatie op uw locatie bepaalt de urgentie van uw energiediagnose. Er zijn twee soorten congestie die voor u relevant zijn:
Directe congestie = congestie op het net van uw regionale netbeheerder (Liander, Enexis, Stedin). Dit ziet u op de RNB-kaartlaag. Dit raakt u direct: u kunt niet uitbreiden, elektrificeren of terugleveren.
Indirecte congestie = congestie op het landelijke hoogspanningsnet van TenneT. Dit ziet u op de TenneT-kaartlaag. Uw regionale netbeheerder kan zelf nog ruimte hebben — maar als TenneT er bovenop vast zit, werkt dat tóch door naar uw wachtrij. Uw netbeheerder kan dan niets voor u doen totdat TenneT zijn hoogspanningsnet heeft uitgebreid. Dat kan jaren duren.
De kleurcodes op beide kaartlagen:
Wit / transparant = geen congestie, geen wachtrij Geel = beperkt beschikbaar, transportschaarste dreigt Oranje = wachtrij actief, congestiemanagement toegepast Rood = structurele congestie, geen nieuwe capaciteit beschikbaar
Let op: de kleurcodes gelden alleen voor grootverbruikers (>3×80A). Kleinverbruikers kunnen in principe overal afnemen en terugleveren.
Stap 1 — Directe congestie: zoek uw locatie op de RNB-kaart
Dit is de kaart van uw regionale netbeheerder. Zoek uw postcode of bedrijfsadres en noteer de kleur voor afname én teruglevering.
Directe congestie — afname: wat ziet u op de RNB-kaart?
Situatie voor stroomverbruik van het net bij uw regionale netbeheerder.
Directe congestie — teruglevering: wat ziet u op de RNB-kaart?
Situatie voor teruglevering van zonne-energie aan het net bij uw regionale netbeheerder.
Stap 2 — Indirecte congestie: zoek uw locatie op de TenneT-kaart
Dit is de kaart van het landelijke hoogspanningsnet van TenneT. Uw regionale netbeheerder kan zelf wit zijn — maar als TenneT rood of oranje is, werkt dat tóch door naar uw wachtrij. Zoek uw locatie en noteer de kleur.
Indirecte congestie — wat ziet u op de TenneT-kaart?
Als TenneT oranje of rood is in uw gebied, is uitbreiding geblokkeerd — ook als uw eigen regionale netbeheerder nog ruimte heeft.
Module 1 van 8 — Uw aansluiting en GTV
Uw aansluiting en gecontracteerd transportvermogen
Drie begrippen die u moet kennen:
kWh = hoeveel energie u totaal verbruikt over een periode — de lopende meter op uw factuur.
kW = hoe snel u op dit moment energie verbruikt. Vergelijk het met de snelheidsmeter in een auto: kWh is de afstand, kW is uw huidige snelheid.
kWmax = de hoogste kW die u in één kwartier (15 minuten) van het net heeft afgenomen — uw piekvermogen afname. Als grootverbruiker betaalt u hier een apart tarief voor. Elke verlaging van uw kWmax bespaart direct geld op uw nettarief, los van uw totale verbruik.
GTV (Gecontracteerd Transportvermogen) = het maximale vermogen vastgelegd bij de netbeheerder. Cruciaal: u hoeft uw GTV niet 365 dagen per jaar volledig te reserveren. Als uw bedrijf seizoensgebonden is of in weekenden weinig verbruikt, bespreek dan of het GTV kan worden bijgesteld.
Heeft u grootverbruik (aansluiting > 3×80 ampère)?
Check uw factuur: staat er een aparte post 'kWmax', 'piekverbruik' of 'gecontracteerd transportvermogen'? Dan bent u grootverbruiker.
Weet u wat uw huidige GTV is en of dat klopt met uw werkelijke behoefte?
Een te hoog GTV kost geld aan ongebruikte reservering. Een te laag GTV leidt tot overschrijdingskosten. Heeft u dit recent laten toetsen?
Module 2 van 8 — Uw energieprofiel en seizoensinvloeden
Wanneer verbruikt uw bedrijf eigenlijk energie?
Waarom uw profiel zo bepalend is:
Uw energieprofiel — het patroon van verbruik over de dag, week en het jaar — bepaalt welke oplossingen voor u werken. Een bedrijf dat alleen doordeweeks van 8 tot 17 uur actief is, heeft een fundamenteel ander flexibiliteitspotentieel dan een koelopslagbedrijf dat 24/7 draait.
Piekvermogen teruglevering = de hoogste kW die u in een kwartier op het net teruggooit (surplus zonnepanelen). In de zomer, als veel bedrijven tegelijk terugleveren, is dit de hoofdoorzaak van lokale netcongestie op bedrijventerreinen.
Heeft uw bedrijf een seizoensprofiel — hogere verbruikspieken in zomer of winter?
Voorbeelden: koeling/vriesopslag piek in zomer, verwarming/verlichting piek in winter, agrarische productie per seizoen.
Heeft u een dag/nacht-profiel — verbruikt uw bedrijf 's nachts significant minder?
Als ja: nacht is een natuurlijk dalmoment voor laden, koelen en voorwarmen — zonder dat uw personeel er last van heeft.
Is er een week/weekend-patroon — staat het bedrijf weekend grotendeels stil?
Als ja: weekend is ideaal voor onderhoud, voorkoeling en laden van bedrijfsvoertuigen buiten de dure piekuren.
Heeft u inzicht in uw kWmax — op welke dag en tijdstip uw piek valt?
Dit staat in uw meetdata bij het meetbedrijf of op uw slimme meter. Zonder dit inzicht is gericht sturen onmogelijk.
Waar zit uw grootste netuitdaging op dit moment?
Dit helpt ons om de juiste modules voor u te benadrukken in de diagnose.
Module 3 van 8 — Eigen opwek, curtailment en zero-teruglevering
Eigen opwek: benut u het maximale — en wat doet u met surplus?
Curtailment en zero-teruglevering:
Als uw zonnepanelen meer produceren dan u verbruikt, gaat het surplus naar het net. Op een vol net riskeert u hoge invoedingskosten — of kan de netbeheerder uw omvormer terugregelen of afschakelen, wat curtailment heet. In beide gevallen heeft u geen profijt van uw eigen opwek.
De slimste basisinstelling is zero-teruglevering: uw omvormer beperkt automatisch de opwek tot precies wat u zelf verbruikt. Geen surplus naar het net, geen curtailment-risico. Dit kan een installateur voor u inregelen op uw omvormer of EMS — technisch beschikbaar bij de meeste moderne omvormers, maar vrijwel nooit standaard ingesteld.
Nóg slimmer: combineer zero-teruglevering met een batterij achter de meter die het surplus opslaat voor gebruik later op de dag.
Wanneer is een batterij financieel slim voor MKB?
Een batterij is rendabel als u aan minimaal twee van deze vier voorwaarden voldoet:
— U heeft zonne-overschot waar u zelf geen profijt van heeft (teruglevering zonder vergoeding of curtailment)
— U heeft een hoge kWmax die u wilt afvlakken (piekvermogen-arbitrage)
— U heeft of overweegt een dynamisch contract en wilt goedkoop laden en duur ontladen
— U wilt leveringszekerheid bij netuitval
Een batterij die alleen wordt ingezet voor onbalansarbitrage zonder de andere functies is zelden rendabel voor MKB.
Is elk bruikbaar dak- en geveloppervlak al volledig belegd met zonnepanelen?
Is zero-teruglevering of een dynamische terugleverlimiet ingesteld op uw omvormer of EMS?
Zo niet: uw surplus gaat ongeremd het net op. Op een vol net riskeert u hoge invoedingskosten — opgewekte energie waar u zelf geen profijt van heeft. Een installateur kan zero-teruglevering voor u inregelen.
Heeft u een batterij achter de meter die het zonne-surplus opslaat voor gebruik later op de dag?
Weet u op welke uren uw opwekpiek valt en of die samenvalt met uw verbruikspiek?
Module 4 van 8 — Elektrotechnische basis
Is uw installatie technisch optimaal ingericht?
De meest onderschatte besparing — zonder nieuwe investeringen: Spanningskwaliteit achter de meter: veel bedrijven hebben nooit laten meten wat er werkelijk gebeurt in hun eigen installatie. Fase-onbalans, onderspanning of bovenspanning kunnen uw apparatuur beschadigen én uw kWmax onnodig verhogen. Is één fase veel zwaarder belast dan de andere twee, dan registreert de netbeheerder díe fase als uw piekvermogen. In een middag te corrigeren door een installateur.
Startvolgorde: gelijktijdig opstarten van compressoren, koelinstallaties of productiemachines veroorzaakt een onnodige kWmax-piek. Een eenvoudige tijdvertraging van 30 seconden tussen machines elimineert dit.
Monitort u de spanningskwaliteit achter de meter — zoals fase-verdeling, onderspanning of bovenspanning?
Denk aan: zijn de drie fases gelijkwaardig belast? Heeft u last van spanningsschommelingen? Heeft een installateur dit ooit gemeten? Ongelijkmatige fase-verdeling verhoogt uw kWmax onnodig.
Heeft u kwartierregistratie of submetering waarmee u ziet welke apparaten uw piek veroorzaken?
Is er een startvolgorde voor zware machines zodat ze niet gelijktijdig opstarten?
Module 5 van 8 — Slimme sturing en dynamisch contract
Stuurt u al actief op timing — en beloont uw contract dat?
Slim laden en slim routeren: Slim laden = laadpalen en batterijen laden als uw zonnepanelen produceren of als het net goedkoop is — niet zodra een auto aansluit. Slim routeren = surplus zon eerst naar de batterij, dan naar de laadpaal, dan pas naar het net. Dit verlaagt kWmax-afname én kWmax-teruglevering tegelijk.
Dynamisch energiecontract:
Bij een dynamisch contract betaalt u per kwartier de actuele marktprijs. In uren met veel zon en wind is die prijs laag of negatief — goedkoop laden, koelen, produceren. In dure uren vermijdt u zware processen.
Zonder dynamisch contract heeft uw bedrijf geen financiële reden om timing te optimaliseren. Met dynamisch contract wordt elk uur slim sturen direct beloond op uw factuur. Dit is de economische prikkel die al het andere gedrag activeert.
Heeft u een dynamisch energiecontract (variabele uurprijzen)?
Zo niet: u heeft nu geen financiële prikkel om stroom te verschuiven naar goedkopere uren.
Worden laadpalen aangestuurd op basis van zon-beschikbaarheid of lage marktprijs?
Worden zware processen, koeling of productie gepland op uren met lage stroomprijs of hoog eigen opwekken?
Zijn laadinfrastructuur, batterij en gebouwinstallatie aangesloten op één EMS dat alle stromen coördineert?
Module 6 van 8 — Warmte, koude en mobiliteit
Benut u warmte en mobiliteit als flexbron?
Warmte is de grootste onbenutte flexbron op bedrijventerreinen:
Een boiler, warmtepomp of koelinstallatie is in feite een thermische batterij. Energie die u 's nachts goedkoop gebruikt om voor te koelen of te verwarmen, hoeft u niet duur overdag te verbruiken. De kWh-inhoud is gelijk — maar de kW op het piekmoment is nul.
V2B (vehicle-to-building) = uw elektrische bedrijfsvoertuigen leveren stroom terug aan uw eigen gebouw als ze overdag geparkeerd staan. Dit verlaagt uw kWmax-afname zonder extra opslaginvestering.
Is uw warmwaterbereiding of boiler geprogrammeerd om te laden in daluren of bij zonne-overschot?
Worden koelinstallaties of vriesopslag thermisch voorgeconditioneerd in daluren?
Koelen vóór de piek zodat de installatie tijdens dure uren minder hoeft te draaien — zonder kwaliteits- of comfortverlies.
Is V2G of V2B al onderzocht voor elektrische bedrijfsvoertuigen die overdag geparkeerd staan?
Module 7 van 8 — Toekomstige elektrificatie van bedrijfsprocessen
Wat gaat uw elektriciteitsvraag de komende jaren doen?
Waarom dit de meest onderschatte vraag is:
Uw huidige aansluiting en GTV zijn gebaseerd op uw huidige situatie. Maar de energietransitie betekent voor veel bedrijven een fundamentele verschuiving: processen die nu draaien op gas, diesel, benzine of stookolie worden stap voor stap elektrisch. Die verschuiving verdubbelt of verdrievoudigt in veel gevallen het elektrisch vermogen dat u nodig heeft.
Voorbeelden van typische elektrificatiesprongen:
— Aardgas vervangen door warmtepomp of elektrische boiler: +20 tot +200 kW
— Dieseltrucks of bestelwagens vervangen door elektrisch: +50 tot +500 kW laadvermogen
— Gasgestookte productie-oven of droger elektrisch: +50 tot +500 kW
— Heftruck- of machinepark elektrificeren: +10 tot +100 kW
Fossiel vervangen door elektrisch: wat verandert er echt?
Een gasaansluiting verdwijnt van uw factuur — maar op uw elektriciteitsaansluiting komt een grote nieuwe last bij. Gas heeft een energiedichtheid van circa 10 kWh per m³. Als u 50.000 m³ gas per jaar verbruikt voor procesverwarming, heeft u bij elektrificatie grofweg 500.000 kWh extra nodig — én het bijbehorende piekvermogen. Uw huidige aansluiting is daar vrijwel zeker niet op berekend.
Wachttijden voor aansluitingsverzwaring kunnen inmiddels oplopen tot 10 à 12 jaar. Hoe eerder u aanmeldt, hoe eerder u aan de beurt bent.
Heeft uw bedrijf plannen om gasgestookte processen (verwarming, productie, droging) te elektrificeren?
Heeft uw bedrijf plannen om diesel-, benzine- of LPG-voertuigen te vervangen door elektrisch?
Denk aan bestelwagens, vrachtwagens, heftrucks, tractoren of andere werkvoertuigen.
Heeft u een inschatting gemaakt hoeveel extra elektrisch vermogen (kW) deze elektrificatie vraagt?
Zonder deze inschatting weet u niet of uw huidige aansluiting toereikend is.
Heeft u dit toekomstig vermogen al besproken met uw netbeheerder?
Wachttijden voor verzwaring van een aansluiting kunnen inmiddels oplopen tot 10 à 12 jaar. Vroeg aanmelden kost niets; te laat aanmelden kost jaren.
Verborgen Vermogen — individuele energiediagnose voor bedrijven op bedrijventerreinen.
Ontwikkeld door Gooi op Groen.
Heeft u vragen over de uitkomsten van deze scan? Neem contact op met een adviseur van Gooi op Groen via gooiopgroen.nl.